Bản án số 09/2017/DS-ST ngày 30/3/2017, Tòa án nhân dân huyện Đức Linh (Bình Thuận) đã tuyên buộc vợ chồng bà Trần Thị Ái H và ông Trần Trung N liên đới trả nợ cho bên cho vay mặc dù giấy mượn tiền chỉ do người vợ ký. Quyết định này dựa trên Điều 27 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cho thấy cách Tòa án xác định nghĩa vụ chung của vợ chồng trong các giao dịch dân sự phục vụ mục đích gia đình.
Tóm tắt vụ án
Vợ chồng ông N, bà H nhiều lần vay tiền và mua cám heo của vợ chồng nguyên đơn để phục vụ phát triển kinh tế gia đình. Sau khi chốt nợ, bà H viết giấy mượn tiền 100 triệu đồng, không thỏa thuận lãi. Tuy nhiên, sau đó vợ chồng bà không thanh toán.
Tòa án đã tống đạt hợp lệ thông báo và giấy triệu tập nhưng bị đơn không phản hồi, không tham gia tố tụng. Căn cứ tài liệu nguyên đơn cung cấp và lời khai thống nhất, Tòa xác định chứng cứ có cơ sở và chấp nhận yêu cầu khởi kiện.
Căn cứ pháp lý và nhận định của Tòa án
Hội đồng xét xử nhận định: Việc vay mượn được thực hiện trong thời kỳ hôn nhân và khoản tiền vay dùng để phục vụ sản xuất, phát triển kinh tế gia đình. Do đó, căn cứ Điều 27 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa buộc vợ chồng bà H – ông N phải liên đới trả nợ cho bên cho vay.
Theo đó, Điều 27 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định về trách nhiệm liên đới của vợ, chồng:
“1. Vợ, chồng chịu trách nhiệm liên đới đối với giao dịch do một bên thực hiện quy định tại khoản 1 Điều 30 hoặc giao dịch khác phù hợp với quy định về đại diện tại các điều 24, 25 và 26 của Luật này.
2. Vợ, chồng chịu trách nhiệm liên đới về các nghĩa vụ quy định tại Điều 37 của Luật này.”
Theo quy định trên, nếu giao dịch do một bên thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc phục vụ lợi ích chung thì cả hai vợ chồng đều phải chịu trách nhiệm liên đới. Nghĩa vụ này bao gồm cả các khoản vay dùng cho sản xuất, kinh doanh, chăn nuôi – miễn là có chứng cứ chứng minh phục vụ mục đích gia đình.
Phân tích pháp lý
Điểm nổi bật trong bản án là mặc dù giấy vay tiền chỉ có chữ ký của người vợ song Tòa án vẫn xác định vợ và chồng phải chịu trách nhiệm liên đới đối với nghĩa vụ trả nợ. Nhận định này thể hiện cách hiểu thống nhất và hợp lý trong việc áp dụng chế độ tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân, phù hợp với Điều 27 và Điều 37 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.
Theo Điều 27, vợ chồng phải chịu trách nhiệm liên đới đối với các giao dịch do một bên xác lập nếu giao dịch đó thuộc trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 30 hoặc phù hợp với quy định về đại diện giữa vợ và chồng. Cụ thể, nếu việc giao kết nhằm phục vụ nhu cầu thiết yếu hoặc lợi ích chung của gia đình thì dù chỉ một người đứng ra giao dịch, cả hai vợ chồng vẫn phải có nghĩa vụ liên đới.
Điều 37 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 liệt kê rõ sáu nhóm nghĩa vụ tài sản chung của vợ chồng, trong đó có nghĩa vụ “do vợ hoặc chồng thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình” và “nghĩa vụ phát sinh từ việc sử dụng tài sản riêng để duy trì, phát triển khối tài sản chung hoặc tạo ra nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình”.
Trong vụ việc trên, khoản vay được xác định là nhằm phát triển kinh tế hộ gia đình, tức phục vụ nhu cầu chung của gia đình. Vì vậy, Tòa án có căn cứ để áp dụng cơ chế trách nhiệm liên đới, buộc cả hai vợ chồng cùng thực hiện nghĩa vụ trả nợ, mặc dù trên hợp đồng chỉ có người vợ ký tên. Cách hiểu này bảo đảm sự công bằng về nghĩa vụ và quyền lợi trong khối tài sản chung, đồng thời ngăn chặn việc một bên lợi dụng danh nghĩa hôn nhân để trốn tránh nghĩa vụ dân sự.
Bài học thực tiễn
Bản án thể hiện rõ tinh thần của pháp luật hôn nhân và gia đình hiện hành: đặt trọng tâm vào bản chất của giao dịch hơn là hình thức của hợp đồng. Việc chỉ dựa vào chữ ký không đủ để xác định phạm vi trách nhiệm nếu thực tế khoản vay là nhằm phục vụ lợi ích chung cho gia đình.
Thông tin liên hệ:
Hotline: 0965.492.82
Email: luatngoclinh@gmail.com
Website: luatngoclinh.vn
Địa chỉ liên hệ: P1002, Tòa nhà K6, KĐT Việt Hưng, phường Việt Hưng, thành phố Hà Nội.
Để giải quyết nhanh nhất vấn đề của bạn, hãy liên hệ