1. Khái quát về quyền thừa kế theo quy định pháp luật
Quyền thừa kế là một trong những quyền dân sự cơ bản của cá nhân, được pháp luật ghi nhận và bảo vệ. Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản cho người thừa kế theo pháp luật; đồng thời có quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật.
Quyền thừa kế phát sinh kể từ thời điểm mở thừa kế, tức là thời điểm người có tài sản chết. Việc phân chia di sản có thể được thực hiện theo hai căn cứ: (i) di chúc hợp pháp hoặc (ii) thừa kế theo pháp luật trong trường hợp không có di chúc, di chúc không hợp pháp hoặc di sản không được định đoạt hết.
Pháp luật về thừa kế quy định cụ thể về chủ thể có quyền hưởng di sản, thời điểm mở thừa kế, phạm vi di sản và nguyên tắc phân chia. Các quy định này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của những người có liên quan, đồng thời hạn chế tranh chấp phát sinh trong thực tiễn.
2. Con chưa sinh ra có được hưởng thừa kế không?
Vấn đề đặt ra là: tại thời điểm mở thừa kế, nếu người con chưa chào đời thì có được xác định là người thừa kế hay không?
Căn cứ Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: người thừa kế là cá nhân phải còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết.
Từ quy định này có thể xác định: pháp luật Việt Nam thừa nhận và bảo vệ quyền thừa kế của thai nhi. Theo đó, nếu tại thời điểm người để lại di sản chết, thai nhi đã được hình thành và sau đó sinh ra còn sống thì vẫn được xác định là người thừa kế hợp pháp.
Như vậy, yếu tố quyết định gồm hai điều kiện: (i) Thai nhi đã thành thai trước thời điểm mở thừa kế; (ii) Đứa trẻ được sinh ra và còn sống.
Trên cơ sở đó, việc hưởng thừa kế của con chưa sinh ra được xem xét theo từng hình thức thừa kế cụ thể
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, khi người chết không để lại di chúc thì di sản được chia theo hàng thừa kế theo pháp luật, gồm:
- Hàng thừa kế thứ nhất: vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
- Hàng thừa kế thứ hai: ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột; cháu ruột mà người chết là ông bà;
- Hàng thừa kế thứ ba: cụ nội, cụ ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột; cháu ruột mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì; chắt ruột mà người chết là cụ.
Trong trường hợp người thuộc hàng thừa kế thứ nhất là người con đã thành thai nhưng chưa sinh ra tại thời điểm mở thừa kế thì quyền lợi của người này vẫn được bảo đảm.
Cụ thể, Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: khi phân chia di sản, nếu có người thừa kế cùng hàng đã thành thai nhưng chưa sinh ra thì phải dành lại một phần di sản bằng phần mà người thừa kế khác cùng hàng được hưởng. Nếu sau đó người này sinh ra còn sống thì được nhận phần di sản đó; nếu chết trước khi sinh ra thì phần này được chia cho những người thừa kế còn lại.
Quy định này thể hiện rõ nguyên tắc bảo lưu quyền thừa kế cho thai nhi, bảo đảm sự công bằng giữa các đồng thừa kế trong cùng hàng, đồng thời hạn chế nguy cơ xâm phạm quyền lợi của trẻ chưa chào đời.
Kết luận
Pháp luật Việt Nam thừa nhận và bảo vệ quyền thừa kế của con chưa sinh ra, với điều kiện thai nhi đã thành thai trước thời điểm mở thừa kế và được sinh ra còn sống.
Cơ chế bảo lưu phần di sản cho thai nhi trong cả hai trường hợp thừa kế theo pháp luật và theo di chúc cho thấy pháp luật không chỉ căn cứ vào hình thức pháp lý mà còn chú trọng bảo vệ quyền lợi thực tế của người thừa kế đặc biệt này.
Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp, việc xác định thời điểm thành thai và bảo lưu phần di sản có ý nghĩa quan trọng, góp phần bảo đảm sự công bằng, ổn định quan hệ gia đình và hạn chế tranh chấp phát sinh sau khi người để lại di sản qua đời.
Thông tin liên hệ:
Hotline: 0965.492.822
Email: luatngoclinh@gmail.com
Website: luatngoclinh.vn
Địa chỉ liên hệ: P1002, Tòa nhà K6, KĐT Việt Hưng, phường Việt Hưng, thành phố Hà Nội.
Để giải quyết nhanh nhất vấn đề của bạn, hãy liên hệ