Trong chương trình “Niềm tin Công lý” phát sóng trên Đài truyền hình Quốc gia VTV, luật sư Nguyễn Sâm – Giám đốc Hãng Luật Ngọc Linh & Cộng sự và chuyên gia đã cùng trao đổi về vụ án Nguyễn Quý C bị TAND Thành phố Hà Nội tuyên phạt tù về tội Giết người, xuất phát từ hành vi đánh chết kẻ trộm xe máy.
(Nguồn: Chương trình Niềm tin công lý – VTV)
Vụ án đặt ra câu hỏi pháp lý đáng suy ngẫm: Khi nào hành vi tự vệ là chính đáng và khi nào là hành vi vượt quá giới hạn, trở thành tội phạm?
⚖️ 1. Khi hành vi phòng vệ vượt quá giới hạn và trở thành tội phạm
Theo hồ sơ vụ án, Nguyễn Quý C phát hiện đối tượng trộm xe máy và có hành vi ngăn chặn, bắt giữ. Tuy nhiên, trong quá trình khống chế, C đã dùng vũ lực dẫn đến cái chết của kẻ trộm.
Hội đồng xét xử xác định bị cáo vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng và tuyên phạm tội Giết người theo quy định tại Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
Luật sư Nguyễn Sâm cho rằng, phán quyết của Tòa án là phù hợp với tính chất và mức độ hành vi phạm tội. Bởi lẽ, từ vị thế ban đầu là người bị xâm phạm quyền sở hữu, Nguyễn Quý C đã đi quá giới hạn được pháp luật cho phép, từ “phòng vệ” trở thành “tấn công”, khiến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng xảy ra.
(Luật sư Nguyễn Sâm trả lời phỏng vấn. Nguồn: Chương trình Niềm tin công lý – VTV)
⚖️ 2. Những tình tiết được xem xét cân nhắc trong vụ án
Theo quan điểm của luật sư Nguyễn Sâm, khi lượng hình, Tòa án có thể xem xét các tình tiết sau để đánh giá toàn diện vụ án:
– Nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội: khi bị cáo hành động trong tâm lý bức xúc, muốn bảo vệ tài sản của mình.
– Hành vi trái pháp luật của nạn nhân (hành vi trộm cắp tài sản): là tình tiết có thể được xem xét để giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.
Những yếu tố này không loại trừ trách nhiệm hình sự, nhưng giúp HĐXX có cái nhìn nhân văn, khách quan hơn khi quyết định mức án.
⚖️ 3. Người dân cần hiểu đúng về “phòng vệ chính đáng”
Theo khoản 1 Điều 22 Bộ luật Hình sự, phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Nếu hành vi chống trả vượt quá giới hạn cần thiết, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe của người khác thì bị coi là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng và phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng.
Luật sư Nguyễn Sâm nhấn mạnh:
“Phòng vệ chính đáng là quyền được pháp luật thừa nhận, nhưng quyền đó không đồng nghĩa với việc tự ý xử lý người vi phạm theo cảm tính. Khi người phạm tội đã bị khống chế, hành vi tấn công tiếp theo sẽ không còn được coi là phòng vệ.”
⚖️ 4. Khi phát hiện người phạm tội quả tang, người dân được làm gì?
Luật sư Nguyễn Sâm đã giải thích quy định về phạm tội quả tang theo quy định của pháp luật hình sự: Theo khoản 1 Điều 111 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, phạm tội quả tang là trường hợp người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm thì bị phát hiện, đuổi bắt.
Khi phát hiện phạm tội quả tang, mọi người đều có quyền bắt giữ, tước vũ khí (nếu có), và ngay sau đó phải giải người phạm tội đến cơ quan có thẩm quyền như Công an, Viện kiểm sát hoặc UBND nơi gần nhất.
Tuyệt đối không được tự ý hành hung, trừng phạt, bởi điều đó có thể khiến người bắt giữ bị truy cứu trách nhiệm hình sự ngược lại.
⚖️ 5. Lời cảnh báo pháp lý
Thực tế cho thấy, không ít người dân vì thiếu hiểu biết pháp luật, hành động trong phút nóng giận mà vô tình vượt quá giới hạn phòng vệ, biến mình thành bị cáo.
Luật sư Nguyễn Sâm khuyến nghị: “Trong mọi tình huống, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh, tuân thủ quy định của pháp luật. Người dân có quyền ngăn chặn tội phạm, nhưng không có quyền tước đoạt mạng sống hay hành hung người khác.”
🏛️ Bài học pháp lý người dân cần đặc biệt lưu ý
Ranh giới giữa “phòng vệ chính đáng” và “hành vi phạm tội” đôi khi rất mong manh. Vụ án Nguyễn Quý C là lời nhắc nhở về sự cần thiết của hiểu biết pháp luật và kiểm soát hành vi trong tình huống khẩn cấp.
Hãng Luật Ngọc Linh & Cộng sự luôn đồng hành cùng cộng đồng trong việc phổ biến kiến thức pháp lý, bảo vệ công lý và hướng tới một xã hội thượng tôn pháp luật.
————————————
CÔNG TY LUẬT TNHH NGỌC LINH & CỘNG SỰ – NỖ LỰC VÌ QUYỀN LỢI THÂN CHỦ
Thông tin liên hệ:
Hotline: 0965.492.82
Email: luatngoclinh@gmail.com
Website: luatngoclinh.vn
Địa chỉ liên hệ: P1002, Tòa nhà K6, KĐT Việt Hưng, phường Việt Hưng, thành phố Hà Nội.
Để giải quyết nhanh nhất vấn đề của bạn, hãy liên hệ